Έλεγχος υποστρώματος: τι οφείλει η επιχείρηση — και τι όχι

Πριν το πρώτο ρολό αγγίξει τον τοίχο, υπάρχει μια υποχρέωση — όχι μια προαιρετική πρόσθετη υπηρεσία, αλλά μία καθορισμένη στη VOB. Όποιος την παραλείπει, ευθύνεται αργότερα για ζημιές που θα έπρεπε να είχε αναγνωρίσει. Όποιος την τεκμηριώνει σωστά, είναι εκτός κινδύνου.

Η υποχρέωση ελέγχου βρίσκεται στη VOB, όχι στα ψιλά γράμματα

Οι εργασίες βαφής και βερνικώματος ρυθμίζονται στο ATV DIN 18363. Η ενότητα 3.1.1 αναφέρει τις περιπτώσεις στις οποίες ο ανάδοχος οφείλει να διατυπώσει επιφυλάξεις — μεταξύ άλλων, κατά λέξη, σε περίπτωση «ακατάλληλης σύστασης του υποστρώματος, π.χ. πολύ χαμηλή ποιοτική βαθμίδα, επίχρισμα που αποσαθρώνεται και κιμωλιάζει».

Ο καθοριστικός τεχνικός κανονισμός γι’ αυτό είναι το BFS-Merkblatt Nr. 20, «Baustellenübliche Prüfungen zur Beurteilung des Untergrundes für Beschichtungs- und Tapezierarbeiten» (έκδοση Νοέμβριος 2016).

Σημείωση ορολογίας: Ο Bundesausschuss Farbe und Sachwertschutz ονομάζει τα ενημερωτικά του δελτία από το 2025 BFS-Fachregeln και τα μετονομάζει στο πλαίσιο των αναθεωρήσεων. Όποιος παραθέτει σήμερα, αναφέρει τα παλιά δελτία με αριθμό και έκδοση, τα νέα ως Fachregel.

Τι σημαίνει «σύνηθες για το εργοτάξιο» — και τι όχι

Η υποχρέωση ελέγχου περιορίζεται ρητά σε ελαττώματα ορατά και κατά τα λοιπά αναγνωρίσιμα επί τόπου στο έργο. Δαπανηρές εργαστηριακές δοκιμές δεν περιλαμβάνονται. Αν ένας πελάτης απαιτεί περισσότερα, πρόκειται για Ειδική Παροχή (Besondere Leistung) που πρέπει να αμείβεται ξεχωριστά.

Επίσης δεν οφείλεται: ο έλεγχος του υποστρώματος για ανοχές διαστάσεων κατά DIN 18202. Αυτό διευκρινίζει ρητά η BFS-Information 23-01 (Οκτώβριος 2023).

Οι επιμέρους έλεγχοι

Εύρημα	Σύνηθης μέθοδος ελέγχου στο εργοτάξιο
Ρωγμές	Οπτικός έλεγχος, ενδεχομένως δοκιμή διαβροχής με νερό
Ρύπανση, μύκητες, φύκη, βρύα, εξανθήματα	Οπτικός έλεγχος
Υγρασία	Οπτικός έλεγχος, δοκιμή με αφή, όργανο μέτρησης υγρασίας
Κιμωλίαση, αποσάθρωση	Δοκιμή με πανί (τριβή)
Φέρουσα ικανότητα, πρόσφυση	Δοκιμή με ξύσιμο, δοκιμή με αυτοκόλλητη ταινία, δοκιμή διχτυωτής τομής (Gitterschnitt)
Απορροφητικότητα	Δοκιμή διαβροχής με νερό

Η έκταση του ελέγχου πρέπει να διαφοροποιείται ανάλογα με το υπόστρωμα. Το BFS-Merkblatt Nr. 20 διακρίνει μεταξύ ανόργανων υποστρωμάτων (επίχρισμα, σκυρόδεμα), ξύλου, μετάλλου και πλαστικών. Για τον εσωτερικό χώρο προστίθενται ειδικά ανά υπόστρωμα δελτία — το Nr. 8 για επιφάνειες σκυροδέματος, το Nr. 10 για εσωτερικό επίχρισμα.

Η ειδική περίπτωση της στοκομαστίχης (Spachtelmasse)

Σε άγνωστες στοκομαστίχες, η BFS-Information 23-02 συνιστά επιπλέον δοκιμή διαβροχής με νερό. Αν η μάζα μαλακώνει αυθόρμητα, λείπει η φέρουσα ικανότητα — τότε πρέπει να διατυπωθούν επιφυλάξεις.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ανακαινίσεις, όπου κανείς δεν γνωρίζει πλέον τι είχε επιστρωθεί πριν από είκοσι χρόνια.

Οι βαθμίδες Q1 έως Q4 δεν λένε τίποτα για την επίστρωση

Μια συχνή παρανόηση: Οι ποιοτικές βαθμίδες Q1 έως Q4 ισχύουν αποκλειστικά για την προς κατασκευή επιφάνεια του υποστρώματος — δηλαδή για το επίχρισμα ή τη στοκομαστίχη. Δεν λένε τίποτα για τη διακοσμητική ή προστατευτική επιφανειακή επεξεργασία που ακολουθεί.

Επίσης: Ο έλεγχος καταλληλότητας του υποστρώματος εναπόκειται στην εκτελούσα εξειδικευμένη εταιρεία, ακόμη κι αν ένας μελετητής έχει καθορίσει την ποιοτική βαθμίδα. Μια προδιαγραφή μελετητή δεν απαλλάσσει από την ευθύνη.

Διατύπωση επιφυλάξεων: εγγράφως, χωρίς καθυστέρηση, εκ των προτέρων

Όταν διαπιστώνονται ελαττώματα, οι επιφυλάξεις πρέπει σύμφωνα με το VOB/B § 4 Abs. 3 να γνωστοποιούνται στον πελάτη χωρίς καθυστέρηση — κατά προτίμηση ήδη πριν από την έναρξη των εργασιών και εγγράφως. Μια προφορική επισήμανση στο εργοτάξιο δεν επαρκεί ως προς τον τύπο.

Στην πράξη αυτό σημαίνει: σύντομο email, ημερομηνία, τόπος, εύρημα, φωτογραφία, προτεινόμενο μέτρο. Δύο λεπτά κόπου που, σε περίπτωση διαφοράς, κάνουν τη διαφορά.

Η βασική προϋπόθεση, σε μία πρόταση

Η BFS-Information 23-01 το συνοψίζει: Για επιστρώσεις είναι κατά κανόνα κατάλληλες όλες οι ποιοτικές βαθμίδες και τύποι επιχρίσματος, εφόσον το υπόστρωμα είναι στεγνό, σταθερό και φέρον.

Όλα τα υπόλοιπα είναι λεπτομέρειες. Χωρίς όμως αυτές τις τρεις ιδιότητες δεν βοηθά κανένα προϊόν στον κόσμο — και αυτό ισχύει εξίσου για μια θερμομονωτική επίστρωση (Dämmbeschichtung) όσο και για ένα ακρυλικό χρώμα διασποράς (Dispersionsfarbe).

---

Πηγές

• VOB/C ATV DIN 18363:2019-09, Maler- und Lackierarbeiten, Ενότητα 3.1.1
• VOB/B § 4 Abs. 3
• BFS-Merkblatt Nr. 20, «Baustellenübliche Prüfungen zur Beurteilung des Untergrundes», έκδοση Νοέμβριος 2016
• BFS-Information 23-01 (Οκτώβριος 2023) και 23-02 (Αύγουστος 2023)
• Landesinnungsverband des Bayerischen Maler- und Lackiererhandwerks, Info-Merkblatt «Untergrundprüfung im Maler- und Lackiererhandwerk», Ιούνιος 2018
• Bundesausschuss Farbe und Sachwertschutz e. V., Επισκόπηση των BFS-Merkblätter και Fachregeln, έκδοση 2025

Αυτό το άρθρο αποδίδει την τρέχουσα κατάσταση των αναφερόμενων κανονισμών και δεν αντικαθιστά νομική συμβουλή. Καθοριστική σε κάθε επιμέρους περίπτωση είναι η εκάστοτε ισχύουσα έκδοση.